1970 FIFA Dünya Kupası'nda Gordon Banks'in Maç Öncesi Rahatsızlığı ve CIA İddiaları
Futbol tarihinin en çok tartışılan karşılaşmalarından biri olan 1970 FIFA Dünya Kupası çeyrek finalinde İngiltere Milli Takımı, Batı Almanya'ya 3-2 yenilerek turnuvaya veda etti. Aradan geçen 56 yıla rağmen bu karşılaşma, yalnızca bir sportif yenilgi değil, aynı zamanda siyasi ve istihbari tartışmaların da odağı haline geldi.
İngiltere, bu mağlubiyetle birlikte futbolun en büyük kupasını kazanma hayalini kaybetmişti. Ancak bazı çevreler, bu yenilginin yalnızca saha içi nedenlerle açıklanamayacağını öne sürüyor. Peki, 1970 Dünya Kupası'nda İngiltere açısından neler yaşandı?
İngiltere'nin Kalecisi Gordon Banks Neden O Maçta Oynamadı?
Bu karşılaşma, Dünya Kupası çeyrek finalinde gerçekleşti ve futbol tarihine dramatik bir mücadele olarak geçti. Maçın en çok tartışılan yönlerinden biri, İngiltere'nin kalecisi Gordon Banks'in oynamamasıydı. O dönemde dünyanın en iyi kalecilerinden biri olarak kabul edilen Banks’in yokluğu, İngiltere savunmasında büyük bir boşluk yarattı.
Onun yerine kaleyi Chelsea'den Peter Bonetti devraldı. Ancak birçok futbol yorumcusu ve taraftar, yenen gollerin sorumluluğunu büyük ölçüde Bonetti’ye yükledi. Ayrıca, maçın ikinci yarısında Bobby Charlton’ın 70. dakikada oyundan alınması da tartışmalara neden oldu.
Gordon Banks, İngiliz futbol tarihinin en büyük kalecilerinden biri olarak kabul ediliyor. Özellikle 1966 Dünya Kupası'nda şampiyon olan İngiltere’nin en önemli oyuncusuydu. 1970 Dünya Kupası'nda Pele’nin kafa vuruşuna yaptığı efsanevi kurtarışla hâlâ akıllarda yer alıyor.
Maçtan Saatler Önce Ne Oldu?
Tartışmaların merkezinde, Gordon Banks’in maçtan saatler önce yaşadığı rahatsızlık yer alıyor. İddialara göre Banks, karşılaşma günü ciddi bir mide rahatsızlığı geçirdi ve bu nedenle sahaya çıkamadı. Banks’in ilk belirtileri, Çekoslovakya ile oynanan son grup maçının ardından ortaya çıkmıştı.
Sonrasında iyileştiği düşünülen kalecinin, çeyrek final günü yeniden rahatsızlandığı ifade edildi. Bazı futbol çevrelerinde Banks’in durumuna ilişkin çarpıcı iddialar ortaya atıldı. 2019 yılında hayatını kaybeden efsane kalecinin, o sabah ‘beynine darbe aldığı’ yönünde uzun yıllardır süregelen söylentiler bulundu. Banks’in otobiyografisinde ise rahatsızlığın nedeninin içkiye bağlandığı ifadeleri yer alıyordu. Ancak bu açıklama bile tartışmaları sonlandırmaya yetmedi.
CIA Komplosu İddiası
Son yıllarda ortaya atılan en dikkat çekici iddia, olayın yalnızca bir sağlık problemi olmadığı, bunun Soğuk Savaş döneminde ABD tarafından kurgulanmış bir operasyonun parçası olabileceği yönünde oldu. Üç yıldır sürdüğü belirtilen bir araştırma, özellikle olayın 1970 Dünya Kupası’nda Brezilya’nın şampiyonluğunu garanti altına almak için CIA tarafından yapılan bir müdahalenin parçası olup olmadığını inceliyor.
Bu iddialara göre, İngiltere’nin elenmesi dolaylı olarak futbol dengelerini değiştirmiş ve nihai şampiyon Brezilya’nın önünü açmış olabilir. Araştırmayı gündeme taşıyan isimlerden biri, BBC’nin ‘Newsnight’ programının eski uluslararası editörü Gabriel Gatehouse oldu. Gatehouse, bu hikâyeyle Banks’in torunu Ed Jervis’in kendisiyle iletişime geçmesi sonrası ilgilenmeye başladığını açıkladı.
Aileden Gelen Şüpheler
Gordon Banks’in ailesi de yıllar içinde bazı şüpheler dile getirdi. Banks’in torunu Ed Jervis, dedesinin olayla ilgili “her zaman bir şüphe” taşıdığını ifade etti. Kalecinin oğlu Robert Banks ise daha net ifadelerle, “Yalnızca babamın hastalanması ve çok ciddi şekilde rahatsızlanması son derece garip.” dedi.
İngiltere’nin Brezilya’yı Yenmesine İzin Vereceğimizi Mi Sandınız?
Tartışmaların kökeni yalnızca son yıllara dayanmıyor. Ünlü futbol yazarı Brian Glanville, 2007 yılında yayımlanan kitabında dikkat çeken ifadeler kullanmıştı. Glanville, Banks’in “sabotaj kurbanı olabileceğine giderek daha fazla inandığını” yazmıştı. Bu görüş, dönemin futbol çevrelerinde küçük bir tartışma yaratmış ancak geniş çaplı bir soruşturmaya dönüşmemişti.
Glanville’e göre, başka bir yazar olan Bob Oxby, ABD’li siyasetçi Stuart Symington ile akrabalık bağı olduğunu belirtmişti. Symington, 1953-1976 yılları arasında Missouri senatörü olarak görev yapmıştı. İddialara göre, Symington, Banks’in hastalığıyla ilgili olarak “Bu CIA’nın işiydi. İngiltere’nin Brezilya’yı yenmesine izin vereceğimizi mi sandınız?” şeklinde yorumda bulunmuştu.
Ortaya atılan teorilere göre, ABD yönetimi, özellikle Lyndon B. Johnson döneminde Latin Amerika’daki siyasi dengeleri etkileyen askeri rejimlerle ilişkiler kurmuştu. İddialarda, ABD’nin 1964 yılında kurulmasına yardımcı olduğu askeri diktatörlüğü desteklediği ve Brezilya’daki yönetimle yakın ilişkiler içinde olduğu öne sürüldü.
Altı yıl sonra, 1970 Dünya Kupası’na gelindiğinde Brezilya’daki rejimin popülerliğinin düşük olduğu, turnuvanın kazanılmasının ise halk desteğini artırmak için önemli bir araç olarak görüldüğü iddia edildi. Gabriel Gatehouse, 93 yaşında hayatını kaybeden Brian Glanville ile yaptığı görüşmelerde bu iddiaların doğruluğunu sorguladığını belirtti.
Dikkat Çeken CIA Notu
Gatehouse, CIA arşivlerinde 1971 yılına ait bir belgeye ulaştığını açıkladı. Bu belgede Brezilya Devlet Başkanı General Emilio Garrastazu Medici’nin, futbol başarısıyla “kendini ustalıkla ilişkilendirmeyi başardığı” yönünde ifadeler yer aldığı belirtildi. Bununla birlikte Gatehouse, istihbarat dünyasındaki kaynaklarının doğrudan bir zehirlenme vakasından haberdar olmadığını da kabul etti. Ancak aynı döneme ait başka bir CIA biyoloğunun, senatoya sunduğu ifadede “şiddetli mide bulantısına yol açabilecek bazı maddelerden” bahsettiği de iddialar arasında yer aldı.
Bu haber, Daily Mail’in “Did the CIA poison England legend Gordon Banks at the 1970 World Cup in Mexico?” başlıklı haberinden derlenmiştir.